Rivieren
De rivieren van het Pays de Villers in Waals-Brabant
Voor onderstaande informatie hebben we ons gebaseerd op het blad, « Une rivière qui coule à côté de chez vous… », uitgegeven in het kader van het Rivierencontrat «de Dijle en haar zijrivieren» door het Cultureel Centrum van Waals-Brabant in Court-Saint-Etienne.
De Dijle
Ontspringt boven de « cense de Hagoulle » op het grondgebied van Houtain-le-Val. Langs Waalse kant stroomt ze door de gemeenten Genappe, Court-Saint-Etienne, Ottignies, Waver en tenslotte Grez-Doiceau. Ze vervolgt haar weg door Vlaanderen om na een parcours van 86 kilometer in de Rupel uit te monden. Een paar kilometer verder gooit de Rupel zich op haar beurt in de Schelde.
De Houssière
Langsheen het traject dat de Dijle aflegt, bevinden zich verschillende natuurgebieden. Het meest interessante wordt gevormd door het bos van Noirhat en de Plantées des Dames. Dit natuurgebied wordt op Europees niveau beschermd door het programma Natura 2000.
Langs de Dijle vinden we op het vlak van gebouwd erfgoed, de oude molen-brassserie van Mérivaux en de oude industriële fabrieken Henricot die hebben bijgedragen tot de bloei van Court-Saint-Etienne en van de streek in haar geheel.
In Court-Saint-Etienne onderscheiden we 4 soorten vissen in de Dijle. De grootste populatie bestaat uit voornen, gevolgd door grondels, baarzen en zelfs meerdere zeelten.
Ontspringt in Sombreffe en legt een parcours van 9 km af waarbij ze door de dorpen Gentinnes, Saint-Géry, Villeroux en Hévillers stroomt. Ter hoogte van het kasteel van Bierbais mondt ze uit in de Orne, die zelf enkele kilometers verderop uitmondt in de Thyle.
Haar loop wordt afgebakend door verschillende natuurgebieden, waaronder het natuurreservaat ‘Bois de l’Ermitage’, aan weerskanten van de Houssière, ten zuiden van Gentinnes.
Sinds de Middeleeuwen hebben ambachtelijke activiteiten hier vaste voet gekregen, wat een extra stimulans betekende voor de ontwikkeling van de streek. Erfgoed: het kasteel van Bierbais (geklasseerd) en de molen Dussart in Gentinnes, die in 1998 werd gerestaureerd en die als een van de laatste op waterkracht werkt.
In Villeroux bestaat het visbestand uit 2 soorten, met name donderpaden en stekelbaarzen.
De Nil
Ontspringt in Walhain, tussen het gehucht Baudecet en het centrum van Walhain. Vervolgt haar weg langs Saint-Paul, de dorpen Tourinnes-Saint-Lambert, Libersart en Nil-Saint-Vincent-Saint-Martin over een afstand van ongeveer 13 km. De Nil mondt vervolgens uit in de Orne, die op haar beurt in de Thyle uitmondt.
Sinds de Middeleeuwen zijn hier artisanale activiteiten tot ontwikkeling gekomen, wat het economisch klimaat van de streek positief heeft beïnvloed. Voorbeelden van het gebouwd patrimonium zijn de molen van Nil-Pierreux, het kasteel van Walhain en de toren van Alvaux of de ‘Tour des Sarrasins’ in Nil-Saint-Vincent.
De natuurlijke oevers van deze waterloop zijn goed beschermd, behalve in Walhain en op het stuk tusssen Libersart en Nil-Saint-Lambert.
De Dienst van de visvangst in Wallonië heeft nooit een inventaris opgemaakt. Helaas is de middelmatige kwaliteit van het water en het zuurstofarme karakter van het water verantwoordelijk voor het beperkte visbestand.
De Orne
Ontspringt op het grondgebied van in Corroy-le-Château (Gembloux) en doorkruist de dorpen Cortil, Noirmont, Chastre, Blanmont, Mont-Saint-Guibert en Beaurieux over een afstand van 18 km. De Orne mondt uit in de Thyle, ter hoogte van het park van het kasteel van Court-Saint-Etienne, die op haar beurt uitmondt in de Dijle een paar honderd meter verderop.
De Ry Angon
De Orne doorkruist op haar traject verschillende natuurgebieden, waarvan het meest interessante zich bevindt in Court-Saint-Etienne. De bosrijke omgeving van het kasteel en de vijvers van Champeau, omgeven door moerassige weilanden, zijn geklasseerd als natuurgebied, evenals de heuvelachtige bossen van Franquenies en Laussau (privé-site).
Sinds de Middeleeuwen hebben de artisanale activiteiten zich aan de oevers van de Orne kunnen ontplooien. Het gebouwd patrimonium bestaat onder andere uit de molen van Beaurieux (een meelmolen), de toren van Alvaux of ‘Tour des Sarrasins’, het kasteel van Bierbais (geklasseerd), de oude papierfabrieken van Genval en de brasserie Grade-Fecher, die haar bekendheid dankt aan het beroemde bier « Vieux-Temps »; en nog de molen van Cortil die tot de abdij van Gembloux behoorde, evenals de Moulin de Godepont.
In Mont-Saint-Guibert treffen we in de Orne 4 soorten vissen aan: een grote concentratie voornen en stekelbaarzen en een beperkter aantal modderkruipers en farioforellen. Bovendien stort de vereniging van lokale visvangst regelmatig forel in de rivier.
Ontspringt in Mont-Saint-Guibert, bij de boerderij Profondval. Ze doorkruist vervolgens het gehucht van Ruchaux en het ‘Bois des Rêves’ waar ze samenkomt met de wateren van de Malaise alvorens uit te monden in de Dijle, in de buurt van het station in Mousty.
De meest interessante natuurgebieden op het parcours van de Ry Angon worden enerzijds gevormd door het bos en de alluviale milieus (zone Natura 2000) aan de rand van de Ry Angon en de Malaise; anderzijds door het kasteel en de boerderij van Profondval, bestaande uit velden en het bos van Morimont.
Vanaf de 19de eeuw zorgde de Ry Angon voor de aandrijving van een molen die gebruikt werd om de grond fijn te malen (oude groeve van Franquenies) en later om kleurstoffen te produceren. Ook de meelmolen Moulin de Franquenies werd door haar aangedreven.
In de Ry Angon leven zowel stekelbaarzen als voornen.
De Ry d'Hez
Ontspringt in de buurt van « Les Quatre Bras », op de heuvels van Sart-Dames-Avelines. Ze slingert zich vervolgens langs het bos van Bérines en Hez, stroomt verder door het gehucht Fosty en het dorp Tangissart. Na ongeveer 7 km vervoegt de Ry d'Hez de Thyle boven de oude molen van La Roche.
Het meest interessante natuurgebied langs het parcours van de Ry d'Hez wordt gevormd door het diepste punt van de vallei en de beboste hellingen (van Hez en Bérines). Zone Natura 2000 herbergt verschillende bos- en watervogels zoals de roerdomp, de watersnip, de rode wouw, de spreeuw en de zwarte specht.
De Ry d'Hez wordt bevolkt door zes vissoorten. Dominant is de modderkruiper, gevolgd door donderpaden, stekelbaarzen, fario- en regenboogforellen, en steenkarpers.
De Thyle
Ontspringt in de buurt van Sart-Dames-Avelines op de heuvels van Villers-la-Ville. Ze stroomt vervolgens door het centrum van Villers-la-Ville, Tangissart, Faux en tenslotte Court-Saint-Etienne waar ze, na de samenvloeiing met de Orne, uitmondt in de Dijle. Het volledige parcours van de Thyle beslaat 16 km.

Langsheen het parcours treffen we verschillende natuurgebieden, waaronder het meest interessante gevormd wordt door de valleien van Ry Sainte-Gertrude en Ry Pirot en hun beboste hellingen. Dit gebied is bezaaid met beuken- en eikenbossen, heide en vochtige gronden. In de beschermde zone Natura 2000 ontwaren we verschillende vogels zoals de roerdomp, de watersnip, de rode wouw, de spreeuw en de zwarte specht. Sinds de Middeleeuwen hebben zich hier artisanale activiteiten ontwikkeld. Behoren onder andere tot het gebouwd patrimonium: de molens van Chevlipont, la Roche, Faux en Suzeril, zonder de oude industriële fabrieken van Henricot te vergeten. Zij hebben bijgedragen tot de bloei van Court-Saint-Etienne en, in grotere mate, van de hele streek.
In Faux bestaat het visbestand uit een groot deel voornen, maar ook uit stekelbaarzen en donderpaden. In de wateren van Ry Sainte Gertrude en Ry-Pirot treffen we farioforellen en donderpaden aan. De aanwezigheid van deze twee soorten wijst op een goede waterkwaliteit.
